8 thac mac thuong gap khi F0 dieu tri tai

8 thắc mắc thường gặp khi F0 điều trị tại nhà

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Trung tâm oxy cao áp Việt – Nga, giải đáp 8 thắc mắc thường gặp khi chăm sóc, điều trị F0 tại nhà.

Mắc Covid-19 bị mất khứu giác, vị giác, tiêu chảy, mẩn ngứa…, có phải bệnh đang nặng lên không?

Không. Đây là diễn biến thường nhật của Covid-19. Các triệu chứng trên không phải dấu hiệu cho thấy tình trạng diễn biến của bệnh đang nặng lên. Nếu bị mất khứu giác, vị giác, cần tập ngửi các mùi quen thuộc, ăn những món ăn quen thuộc, dùng các vitamin nhóm B và thuốc bổ thần kinh để nhanh hồi phục. Thời gian thường vài ngày đến vài tuần. Các vấn đề còn lại, chỉ cần điều trị triệu chứng với các thuốc thông dụng như thường ngày.

người thân tôi 7 ngày vẫn không hết sốt, phải làm sao?

Sốt là phản ứng bảo vệ của thân thể, ở đây sốt kéo dài chỉ là một trong hai lý do, hoặc là do virus, hoặc là do vi khuẩn, hoặc cả hai. Nếu sốt do virus thì dùng kháng virus (molnupiravir hoặc favipiravir) ngăn sự nhân lên của virus, từ đó có thể nhanh cắt sốt. Tuy nhiên ngoài Covid-19, một số người đồng thời nhiễm cúm hoặc các loại virus đường hô hấp khác (có khoảng vài trăm loại) thì không có cách gì khác ngoài việc dùng thuốc hạ sốt, bù nước và điện giải, điều trị triệu chứng (đau đầu, buồn nôn, nôn, vật vã kích thích…).

Sốt do vi khuẩn thì phải dùng kháng sinh. Tuy nhiên, để xác định có phải nhiễm khuẩn hay không cũng không dễ. Để dự đoán phải dựa vào tiền sử bệnh là có hay viêm xoang, viêm họng, viêm amidan hay viêm phế quản không, phải xét nghiệm máu xem bạch huyết cầu có tăng cao không, chỉ số procalcitonin, chỉ số CRP… có tăng không, từ đó mới có quyết định sử dụng kháng sinh. Nếu sốt cao quá mà không có cách nào hạ sốt thì phải xin nhập viện để xử lý.

Đang dùng thuốc chống đông (bệnh van tim, sau đột quỵ nhồi máu, đặt stent…) hoặc thuốc kháng viêm (bệnh khớp, bệnh lupus, các bệnh tự miễn dịch…), SpO2 vẫn trên 95% thì có phải ngừng các thuốc đang sử dụng không?

Không. Nếu vẫn đang phải sử dụng kháng đông hoặc kháng viêm corticoid từ trước thì hiện thời vẫn tiếp tục sử dụng, kể cả khi SpO2 trên 95%. Trong trường hợp SpO2 giảm xuống dưới 95%, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để biết liều dùng thích hợp. Với các thuốc nhóm khác (ngoài kháng đông, kháng viêm corticoid) để trị bệnh nền như tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh khớp… thì vẫn tiếp tục sử dụng.

Tôi được chỉ định dùng kháng đông và kháng viêm, nhưng hiện xét nghiệm PCR âm tính rồi, có ngừng kháng viêm, kháng đông không?

Không. Thuốc kháng đông và kháng viêm coticoid không phải để xoá sổ virus, mà là để phòng và điều trị tình trạng rối loạn đông máu, rối loạn đáp ứng miễn dịch của thân thể. Dù thân thể đã hết virus, nhưng nguy cơ rối loạn đông máu, rối loạn đáp ứng miễn dịch vẫn còn, do vậy cần tiếp tục dùng kháng đông/kháng viêm theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Rối loạn đông máu hậu Covid-19 cũng là vấn đề đáng quan tâm, có thể tham khảo chỉ dẫn của bác sĩ để dùng kháng đông liều thấp dự phòng tắc mạch trong vòng 12 tháng.

Tôi xét nghiệm PCR âm tính rồi, nhưng sau 3 hôm xét nghiệm PCR lại dương. Có phải tái nhiễm không?

Không. Tình trạng tái nhiễm là có, tuy nhiên rất hiếm khi nó xảy ra ngay sau khi bệnh nhân khỏi. Kết quả xét nghiệm PCR âm tính có thể do lấy mẫu chưa đúng, do thân thể chưa hết hẳn virus (mới chỉ hết ở dịch tỵ hầu) nhưng đề kháng kém nên virus tiếp tục nhân lên. Có nhiều người dù không có triệu chứng gì đặc biệt, nhưng 15-20 ngày virus vẫn chưa hết hẳn. Với các trường hợp này, cần ăn uống, tập dượt, ngơi nghỉ tốt hơn để sớm có kết quả âm tính.

Tôi và người thân bị lây nhiễm nhau cùng lúc. Tôi âm tính trước thì có chăm sóc người thân tôi được không?

Được. Nếu đã âm tính thì nguy cơ bị nhiễm trở lại chính biến chủng đó là rất thấp. Tuy nhiên, vấn đề là kết quả xét nghiệm của bạn đã chính xác chưa. Dù xét nghiệm PCR rất nhạy nhưng vẫn có âm tính giả. Hơn nữa, dù PCR âm tính thật, tức là dịch tỵ hầu không còn virus, nhưng có thể virus vẫn còn trong thân thể. Do vậy, vẫn cần tập luyện nhẹ, ăn uống tốt, đeo khẩu trang đúng chuẩn khi tiếp xúc gần với người thân.

người thân tôi hết sốt, xét nghiệm âm tính nhưng vẫn ho kéo dài không đỡ, phải làm sao?

Ho là phản ứng bảo vệ, nhằm tống khứ các tác nhân có hại ra khỏi thân thể. Nhưng nếu ho quá nhiều thì liên quan rất nhiều đến sinh hoạt của bệnh nhân. Cách điều trị là dùng chanh mật ong, bổ phế, chống dị ứng, long đờm, giảm ho thảo dược. Nếu vẫn kéo dài tình trạng ho thì cần xét nghiệm để loại trừ tình trạng nhiễm nấm đường hô hấp, kiểm tra xem có nhiễm khuẩn không để dùng kháng sinh. Cần kết hợp các bài tập thở, tập khạc đờm để giúp giảm các tác nhân kích thích đường thở.

Tôi khỏi Covid-19 rồi nhưng người mệt, sức yếu, thường xuyên thấy lạnh, không làm được việc gì. Cần phải làm sao?

Đây là các dấu hiệu của tình trạng rối loạn thần kinh thực vật hậu Covid-19, nguyên nhân có thể do tình trạng viêm lan tỏa toàn thân do Covid, do rối loạn đông máu hậu Covid, do lo lắng căng thẳng. Cách xử trí là tập luyện thể dục nhẹ nhàng như đều đặn, ăn các đồ ấm nóng, dùng các thảo dược có tác dụng hoạt huyết, an thần… Thông thường sau 4-6 tuần thì các triệu chứng sẽ đỡ dần. Nếu không đỡ, cần đi khám bác sĩ chuyên khoa Nội thần kinh.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng

Trung tâm oxy cao áp Việt – Nga, Bộ Quốc phòng

Click: Xem thêm

5 sai sot trong dieu tri F0 tai nha

5 sai sót trong điều trị F0 tại nhà

Dùng quá nhiều thuốc bổ, vitamin, thuốc tăng cường miễn dịch hay sử dụng hai loại kháng sinh cùng lúc có thể phản tác dụng với người bệnh.

Trong quá trình tham vấn, hỗ trợ F0 điều trị tại nhà, bác sĩ CK I Nguyễn Huy Hoàng, Trung tâm Oxy cao áp thuộc Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga, Bộ Quốc phòng, nhận thấy, nhiều người đang sử dụng thuốc cũng như chăm sóc bản thân hoặc người thân nhiễm Covid-19 chưa đúng cách. Dưới đây là 5 sai sót mà mọi người nên tránh.

Xông hơi, đánh gió quá nhiều lần mỗi ngày

Xông hơi, đánh gió không có tác dụng xoá sổ virus. Việc xông hơi, đánh gió giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu, tuy nhiên, nếu thực hành quá nhiều lần sẽ khiến thân thể bị mất nước, mất điện giải và có thể thương tổn niêm mạc đường hô hấp.

Người bệnh chỉ nên xông hơi nếu không sốt cao, thực hành ở nơi kín gió và cũng không nên nhiều hơn một lần mỗi ngày. Nếu ngạt mũi nhiều thì nên nhỏ mũi nước muối sinh lý, dùng thuốc co mạch tại chỗ như: Otrivin hay Coldi-B và cũng chỉ nên xông mỗi ngày một lần.

Dùng kháng viêm corticoid trong những ngày đầu, khi SpO2 còn trên 95%

Đây là vấn đề “biết rồi, khổ lắm, nói mãi” nhưng chưa hề thấy suy giảm. Nhiều F0 dùng Methylprednisolon (4 hoặc 16mg), Dexamethasone hoặc Prednisolon không đúng.

Kháng viêm corticoid bản chất là thuốc ức chế miễn dịch, khi thân thể đang sốt cao, đấu tranh quyết liệt chống lại virus, việc đưa corticoid vào, ức chế hệ miễn dịch của thân thể được coi là hành động “tiếp tay” cho virus tiến công.

Khi SpO2 còn trên 95%, khi chưa phải thở oxy thì tất cả nghiên cứu cho đến nay đều khuyến cáo mạnh mẽ: “chống chỉ định dùng corticoid”.

Việc sử dụng hai loại kháng sinh cùng lúc và không đúng cách sẽ khiến cơ thể dễ bị nhờn thuôc. Ảnh: iStock

Việc sử dụng hai loại kháng sinh cùng lúc và không đúng cách sẽ khiến thân thể dễ bị “nhờn” thuốc. Ảnh: iStock

Dùng quá nhiều loại thuốc không tác dụng để phòng lây nhiễm

Khá nhiều người khi có nguy cơ lây nhiễm vội vàng tìm mua các loại thuốc được cho là phòng chống lây nhiễm tốt. Việc tăng cường hệ miễn dịch có thể giúp thân thể chống được sự xâm nhập của virus nhưng đó là một quá trình lâu dài và cần kết hợp các nhân tố khác nữa như: ăn uống đủ chất, tập luyện đều đặn, ngủ nghỉ hợp lý.

Không có loại thần dược nào giúp tăng được sức đề kháng chỉ trong vài ngày. Thay vì tiền mất tật mang, người bệnh chỉ cần thực hành tốt các chỉ dẫn về bảo hộ và súc họng các dung dịch có chứa povidone iodin 1% hoặc chlorhexidin gluconat 0,12 – 0,2%. Trước và sau khi súc các dung dịch này nên súc thêm nước muối sinh lý. Mỗi ngày có thể súc 3 – 4 lần.

Dùng quá nhiều thuốc bổ, vitamin, thuốc tăng cường miễn dịch

Hiện tại, một số nghiên cứu cho thấy việc sử dụng kẽm, vitamin C, D liều cao có thể giúp người bệnh Covid-19 nhanh phục hồi hơn. Tuy nhiên, các chứng cứ khoa học là chưa rõ ràng, chưa có tính thuyết phục cao. Nếu chỉ cần cung cấp thật nhiều kẽm hay vitamin C, D mà giúp nhanh khỏi bệnh thì nhân loại không phải đau đầu tìm ra đủ loại thuốc để trị Covid-19.

Khá nhiều bà mẹ khi gửi hình ảnh các loại thuốc đang dùng cho con mình, có tới 3 – 4 loại có vitamin C, hoặc 3 – 4 loại đều có kẽm. Mỗi ngày, chỉ cần một viên vitamin tổng hợp là đủ, hiểm yếu nhất là ăn uống đủ chất, không bị mất nước, điện giải và có giấc ngủ tốt.

Các thuốc tăng cường miễn dịch về cơ bản đều tốt nhưng cũng không nên dùng quá nhiều một lúc. Tăng cường miễn dịch là câu chuyện dài hạn, mọi người có thể chọn loại thuốc hay thực phẩm chức năng thích hợp, dùng với liều vừa phải và nên dùng lâu dài thì mới có hiệu quả.

Sử dụng hai loại kháng sinh để dự phòng nhiễm khuẩn

Thực tế, một số người cần sử dụng kháng sinh để dự phòng nhiễm khuẩn. Khi thân thể bị nhiễm virus, sức đề kháng giảm, nguy cơ nhiễm khuẩn, nhiễm nấm sẽ cao hơn. Với các bệnh nhân nhiều bệnh nền, sức đề kháng vốn đã kém thì nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn là có. Những người lúc thường nhật hay viêm họng, viêm amiđan, viêm phế quản, viêm xoang… cũng nên cân nhắc sử dụng kháng sinh sớm để dự phòng. Tuy nhiên, không nên dùng tới 2 loại để dự phòng, chỉ một loại kháng sinh dự phòng là đủ. Thậm chí, một số người, dù không có các nguy cơ trên, vẫn sử dụng thuốc theo các đơn truyền tai nhau, uống cùng lúc đến 2 loại kháng sinh mạnh, trong khi không có dấu hiệu nhiễm khuẩn.

Kháng sinh có nhiều loại nhưng các loại kháng sinh dùng đường uống hiện nay chính yếu có 3 nhóm, mọi người muốn biết thì chỉ cần nhìn trên vỉ thuốc hoặc hộp thuốc, có dòng chữ nhỏ có kèm theo số mg hàm lượng.

– Nhóm marcolid: Erythromycine, Azithromycine, Clarithromycine…
– Nhóm beta-lactam: Amoxicillin/Clavulanic, Amoxicillin/Sulbactam, Cephalexine, Ceforuxime, Cefixime, Cefpodoxime…
– Nhóm quinolon: ciprofloxacine, levofloxacine…

Việc lạm dụng kháng sinh về cơ bản không gây chết người như kháng viêm corticoid nhưng sẽ khiến gan, thận bị quá tải, trong khi thân thể đang kiệt quệ do bị virus tiến công. Ngoài ra, nếu dùng không đúng, sẽ khiến vi khuẩn bị “nhờn thuốc”, lần sau nếu bị nhiễm khuẩn thì các kháng sinh đó không còn tác dụng. Do đó, khi dùng thuốc, người bệnh cần có sự tham vấn của bác sĩ.

Hải My

Click: Xem thêm